Skip to main content

Taniec i muzyka

03:00

Agon

Balanchine, George (United States)

02:29

Samanvaya

Mudgal, Madhavi (India)

Biennale de la danse 2006

Choreographer(s) : Mudgal, Madhavi (India) Valli, Alarmel (India)

Video producer : Maison de la Danse

Integral video available at Maison de la danse de Lyon

Take a look at this work in the video library
03:21

Interplay

Slide, Jimmy (United States)

Maison de la Danse de Lyon 2004 - Director : Picq, Charles

Choreographer(s) : Slide, Jimmy (United States)

Video producer : Maison de la Danse

Integral video available at Maison de la danse de Lyon

Take a look at this work in the video library
02:46

Tango Vivo

Codega, Claudia (Argentina)

Biennale de la danse 2006

Choreographer(s) : Codega, Claudia (Argentina)

Video producer : Maison de la Danse;Biennale de Lyon

Integral video available at Maison de la danse de Lyon

Take a look at this work in the video library
04:33
02:23

Roaratorio

Cunningham, Merce (France)

02:31

Fase

De Keersmaeker, Anne Teresa (Belgium)

Taniec i muzyka

Maison de la Danse de Lyon 2019 - Director : Plasson, Fabien

Autor : Anne Décoret-Ahiha

pt pl de es en fr

odkryć

Zatańczyć całą choreografię w absolutnej ciszy? W 1928 roku takie wyzwanie podjęła Amerykanka Doris Humphrey, autorka Water Study – pracy, którą uważa się za pierwsze dzieło choreograficzne wykonywane całkowicie bez podkładu muzycznego.    
„Taniec bez muzyki – napisał w 1760 roku teoretyk baletu Jean-Georges Noverre – to rodzaj szaleństwa”, gdyż ruchy stają się „ekstrawaganckie” i „pozbawione znaczenia”.    
Taniec odbywający się pod dyktando muzyki? Merce Cunningham odrzuca tę formę podporządkowania. W latach 60. XX wieku ten amerykański choreograf wypracował koncepcję oddzielenia tańca od muzyki. Jedyne, co miało je łączyć, to czas trwania. Od tamtych czasów taniec stał się słyszalny. Jakby nie mógł oprzeć się rytmowi. Jakie zatem formy wyrazu znajduje taniec i muzyka, jak zmieniały się one w czasie, w zależności od stylu i artysty? Jak te dziedziny sztuki współdziałają ze sobą w procesie tworzenia znaczeń i konstruowania przedstawienia? Osiem fragmentów filmowych, które prezentujemy, jest zaproszeniem do przyjrzenia się muzyce i wsłuchania się w taniec, do odkrycia muzykalności interpretacji czy też twórczości choreograficznej.   


Description

1. Klasyka   


Agon  - George Balanchine  
„Oglądaj muzykę, słuchaj tańca” – to słowa zapożyczone od George’a Balanchine’a. Pracował u boku swojego rodaka i przyjaciela Igora Strawińskiego przy ponad dwudziestu spektaklach. Jednym z nich był Agon z 1957 roku. Partytura, skomponowana zgodnie z zasadami techniki dodekafonicznej, była podzielona na dwanaście części, a choreografia rozpisana na dwunastu tancerzy, wykonujących różne układy – duety, tria etc.    W prezentowanym pas de deux balerina prowadzi partnera, podobnie jak skrzypce prowadzą pozostałe instrumenty akompaniującej orkiestry. Unosi się, opierając się na tancerzu, jak skrzypce, których dźwięk przebija się przez tło muzyczne. Balanchine uważał, że to choreograf powinien stworzyć taką grę relacji, powiązań. Jak stwierdził: „choreografia [tworzy] własną formę niezależnie od formy muzycznej, [bez] powielania linii melodycznej i rytmu”.  

Jezioro łabędzie – Marius Petipa  
  Wolne tempo, obszerne ruchy ramion, ruchy nóg, które kreślą linie w przestrzeni – to cechy charakterystyczne adagio, którego przykład znajdziemy w drugim akcie Jeziora łabędziego. Już samo określenie „adagio” pochodzi z terminologii muzycznej. U Mariusa Petipy zgodnie z tradycją adagio stanowi pierwszą część pas de deux. (Ten francuski choreograf zamieszkały w Rosji, współtwórca Jeziora łabędziego, podobnie jak inni baletmistrzowie tamtych czasów, narzucał kompozytorom rytm, liczbę taktów i charakter muzyki. Uważani jedynie za rzemieślników, kompozytorzy baletowi nie cieszyli się dużym szacunkiem w Rosji.  

2. Rytm   


Samanvay - Madhavi Mudgala  
Każdy tancerz Odissi musi być także muzykiem. Podstawą tego tańca, podobnie jak innych klasycznych stylów indyjskich, jest rytm. Struktura choreograficzna wyłania się ze struktury muzycznej, opartej na motywach rytmicznych, zwanych tala. Stopy tancerza podążają za wzorcem rytmicznym wygrywanym przez talam –  instrumencie przypominającym talerze, któremu dla wzmocnienia efektu towarzyszy bęben pakhawaj. Bransoletki z dzwoneczkami noszone przez tancerza wokół kostki akcentują dźwiękowo pracę stóp. Za ich sprawą wykonawca, zazwyczaj solista, staje się pełnoprawnym instrumentalistą. W taki sposób siedem tancerek zgromadzonych przez Madhaviego Mudgala w prezentowanym spektaklu przeobraża się w najprawdziwszą, ruchomą orkiestrę.  

Interplay - Jazz Tap Ensemble  
Stepowanie to kolejny przykład stylu tańca, w którym stopy służą za instrumenty perkusyjne, choć tu źródłem dźwięku są specjalne buty. Różnorodność rytmicznych i akustycznych kombinacji obecna w stepowaniu uzyskiwana jest jednak przede wszystkim poprzez różnicowanie nacisku pięty, palców czy całej podeszwy na podłoże.    

3. Muzyka taneczna, muzyka porywająca do tańca  

 
Tango Vivo – Union Tanguera  
Muzyka jazzowa dała początek wielu stylom tanecznym, miedzy innymi stepowaniu. To czyni z niej „muzykę taneczną”. Do tej samej rodziny należy tango, które powstało pod koniec XIX wieku w Argentynie w wyniku połączenia kultur przybyszów z Europy i Afryki oraz ludności kreolskiej, jako gatunek muzyczny i taneczny jednocześnie. Mimo bliskich powiązań z tańcem, tango jako gatunek muzyczny stało się zjawiskiem niezależnym, funkcjonującym samodzielnie. W spektaklu Tango Vivo, zaaranżowane przez choreografa układy grupowe pojawiają się na przemian z improwizacją w parach tak, jakby to wyglądało podczas prawdziwej zabawy tanecznej. Zgodnie z metrum dwu- i czteromiarowym, tancerze wykonują krok podstawowy, wzbogacając go, w zależności od tempa, o figury takie, jak corte, podwójne ocho i gancho.    

Dix Version – Mourad Merzouki  
Taka muzyka porywa do tańca. A kiedy język ciała dostosuje się do rytmu, kiedy tworzy się między nimi swoista osmoza, przyjemność ruchu przenosi się na widownię. Przykładem może być prezentowany fragment choreografii do spektaklu Dix Versions –jednej z pierwszych prac Mourada Merzoukiego. Tancerze wykonują taniec w stylu popping, który wyłonił się razem z muzyką funk pod koniec lat 70. XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Styl ten polega na spinaniu mięśni w rytm muzyki, w momencie pojawiania się dźwięków nieakcentowanych. Inne ruchy, takie jak twist-o-flex, bardziej płynny walk-out czy izolacje, następują jeden po drugim zgodnie z rytmem muzyki.         


4. Niezależność partnera


Roaratorio – Merce Cunningham  
W spektaklu Roaratorio autorstwa Merce’a Cunninghama nie ma koordynacji między tańcem a muzyką. Taniec istnieje niezależnie od muzyki. Nawet jeśli momentami współgrają one  ze sobą,  jest to jedynie efekt przypadku. Wykonawcy, pozbawieni jakiegokolwiek wsparcia ze strony muzyki, muszą się wykazać prawdziwym wyczuciem czasu i świadomością działań partnerów. To podstawowe zasady, sformułowane przez Merce’a Cunninghama w latach 60. XX wieku.    

Fase – Anne Teresa de Keersmaeker  
Dla Anne Teresy De Keersmaeker muzyka ma natomiast ogromne znaczenie, ponieważ stanowi jej główne źródło inspiracji. Nie dlatego, że belgijska choreografka chce zilustrować muzykę za pomocą tańca, ale dlatego, że rozpoczyna pracę nad każdym nowym spektaklem od przestudiowania struktury formalnej danego utworu muzycznego, jego architektury i zasad kompozycji po to, by później oddać je za pomocą choreografii. Kompozycja utworu muzycznego może określać organizację przestrzeni, kolejność ruchów, a nawet język ciała w choreografii.  

bardziej szczegółowo

  
APPRILL, Christophe. « Le tango, une ‘musique à danser’ à l’épreuve de la reconstruction du bal », in Civilisations, n°53, 2006, p. 75-96.
BALANCHINE, Georges, MOISSEEVITCH VOLKOV, Solomon, DAY, Carole (trad.). Conversations avec George Balanchine : variation sur Tchaïkovski [Balanchine’s Tchaïkovski]. Paris : L'Arche, 1988. 220 p. 

NOVERRE, Jean-Georges. Lettres sur la danse. Paris : éd. du Sandre, DL 2006. 219 p.  
 

Autor

Anne Décoret-Ahiha est anthropologue de la danse, docteur de l'Université Paris 8. Conférencière, formatrice et consultante, elle développe des propositions autour de la danse comme ressource pédagogique et conçoit des processus participatifs mobilisant la corporéité. Elle anime les « Échauffements du spectateur » de la Maison de la Danse.

Kredyty

Wybór fragmentów filmowych
Olivier Chervin

Wybór tekstów i bibliografii
Anne Décoret-Ahiha

Produkcja
Maison de la Danse

Zagadnienie „Taniec i muzyka” opracowano dzięki wsparciu Sekretariatu Generalnego francuskiego Ministerstwa Kultury i Komunikacji – Urzędu Koordynacji Polityki Kulturalnej i Innowacji.  
 

Your opinion interests us
By accessing the website, you acknowledge and accept the use of cookies to assist you in your browsing.
You can block these cookies by modifying the security parameters of your browser or by clicking onthis link.
I accept Learn more